REHBER & BÖLÜM 1
1. Adım Adım Senaryo Yazımı & Fikirden Ekrana Taşınma Süreci
Film senaryosu; içinde diyaloglar ve betimlemeler bulunan, dramatik yapı çerçevesinde geliştirilmiş yazılı metinlerdir. Film senaryosu yazmak; teknik bilgi, yetenek ve beceri gerektiren profesyonel bir iştir.
Senarist – Yönetmen Ömer Gürkan ŞİMŞEK ile gerçekleştireceğimiz "Senaryonun Fikirden Ekrana Taşınma Süreci" masterclass’ında, bir fikrin senaryoya dönüşme aşamalarını ve ekrana ulaşana kadar geçirdiği süreci ele alıyoruz. Bir hikâyenin nasıl şekillendiğini, senaryo sürecinde nelere dikkat edilmesi gerektiğini ve fikirlerin nasıl güçlü bir anlatıya dönüştürülebileceğini sektör deneyimleriyle birlikte keşfedeceğiz.
FİKİRDEN SENARYO ya Ömer Gürkan ŞİMŞEK Derki…;
Türü ve formatı ne olursa olsun film yapımının üç aşamalı bir haritası vardır. Bu aşamalar tıpkı bir kompozisyonun yapısı gibi Giriş (fikir aşaması, fikrin senaryolaştırılması), Gelişme (filmin çekiminin yapılması, sahne tasarımı ve mizansen) ve Sonuçtan (kurgu, renk düzeltme, ses miksajı, müzik, dağıtım) müteşekkildir.
Bu çalışmanın asıl amacı, ister kısa metraj ister uzun metraj filmler yapmak isteyen genç sinemacılara bu işin ilk aşaması yani yapımdan önceki aşamadan söz etmektir. İlk basamak ya da başlangıçta senaryo süreci, bir pergele benzetilebilir. Pergelin bir sabitesi, kaynağı, ana koordinatı olmak zorundadır. Aksi durumda merkezi olmayan bir işin, sürecin sağlıklı sonuçlara ulaşması pek mümkün değildir.
REHBER & BÖLÜM 2
2. Senaryo Yazım Teknikleri: İtalyan ve Amerikan Formatlar
Bir hikayeyi ilgi çekici bir şekilde anlatmanın en etkili yollarından biri senaryo yazımıdır. Ancak güçlü bir senaryo yaratmak, doğru teknikleri ve yöntemleri öğrenmeden mümkün değildir. Senaryo yazma teknikleri, yalnızca yaratıcı fikirlerinizi düzenlemenize değil, aynı zamanda karakter gelişimi, diyalog yazımı ve hikaye akışını etkili bir şekilde oluşturmanıza yardımcı olur.
Senarist kimdir, ne iş yapar diye zihninizde bir soru işareti varsa senarist, izlediğiniz filmlerden dizilere, tiyatro oyunlarından reklamlara kadar her bir sahnenin arkasındaki gizli mimardır. Oyun ve senaryo yazma tekniği, hikaye anlatımında farklı bir perspektif sunarken, senaryo yazım tekniği sayesinde profesyonel bir yaklaşımla çalışmalarınızı hayata geçirebilirsiniz.
Film yapımında senaryo yazımı haricinde çekim senaryosunun hazırlanması ve senaristin hayalinin betimlenmesinde storyboard (resimli taslak) çiziminin işlevleri son derece kritiktir. İtalyan formatında metin iki sütuna ayrılırken (Görsel ve Ses), Amerikan formatı tek sütun üzerinden evrensel standart sağlar.
REHBER & BÖLÜM 3
3. Senaristin Malzemeleri (Hayal Gücü – Gözlem – Tecrübe)
Senaryo yazma teknikleri, güçlü bir hikaye oluşturmanın temellerini atmanıza yardımcı olur. Yazım sürecine başlamadan önce bir senaristin mutfağındaki 3 kutsal malzemeyi anlamak gerekir:
- Hayal Gücü: Sınırları zorlayan, özgün çatışmalar ve eşsiz dünyalar yaratan zihinsel güç.
- Gözlem: Çevredeki insanların diyalog ritimlerini, jestlerini, mekanların atmosferini ve hayatın detaylarını emen keskin gözler.
- Tecrübe: Yaşanmışlıklardan veya derin araştırmalardan süzülen inandırıcı ayrıntılar.
Film senaryosu nasıl yazılır sorunun en iyi cevabını gece gündüz durmadan çalışan, gözlem yapan, zihnindeki soyut dünyayı kalemi ile somutlaştırabilen senaristler vermektedir.
REHBER & BÖLÜM 4
4. Karakter Oluşturma ve Geliştirme Adımları
İyi bir karakter sadece kâğıt üstünde bir isim değildir. Yaşayan, nefes alan biridir. Karakter yaratma adımlarımız:
- Temel İhtiyaç: Karakter ne istiyor? Para, aşk, adalet ya da sadece huzur mu?
- Engeller: Bu hedefin önünde ne duruyor? İçsel korkuları mı yoksa dış dünyadaki düşmanlar mı?
- Arka Plan: Geçmişi, alışkanlıkları ve zayıf noktaları nelerdir? Kusursuz karakterler sıkıcıdır.
- Kâğıt Üzerinde Karakter Oluşturma: Dramada büyük bir kâğıda insan silueti çizip içine duygularını, dışına ise karşılaştığı baskıları yazarak karakteri somutlaştırabilirsin.
Birlikte şunları yapabiliriz: Karakterin temel çatışmasını netleştirebiliriz ve hikâye için güçlü bir dönüm noktası bulabiliriz.
REHBER & BÖLÜM 5
5. Dramatik Kurgu ve Karakter Yaratma Matematiği
Bir hikâyeyi veya Dramatik Durumu (çatışmanın olduğu ama sonucun henüz belli olmadığı anı) canlı ve inandırıcı kılmanın temelidir. İster bir senaryo yaz, ister yaratıcı drama çalışması yap, sağlam bir iskelet kurmak her zaman işini kolaylaştırır.
Dramatik Kurgunun Temelleri:
Dramatik kurgu, olayları rastgele sıralamak değildir. Bir amaç uğruna parçaları birleştirmektir.
Çatışma (Olay): Her şey bir sorunla başlar. Beklenen ile gerçekleşen arasındaki fark düş kırıklığı yaratır. Bu da hikâyeyi ileri iter.
Ana Fikir: Hikâyenin ne anlatmak istediğidir.
Dönüm Noktaları: Akışı değiştiren beklenmedik olaylardır.
Çözüm: Gerilimin bittiği veya yeni bir dengenin kurulduğu andır.
REHBER & BÖLÜM 6
6. Senaryoda Akış ve İzlek Oluşturma (Olay – Olgu – Değişim Dönüşüm)
Senaryoda akış ve izlek oluştururken olayların kronolojik sırası (plot) ve karakterlerin yaşadığı içsel değişim göz önünde bulundurulur. Olaylar arasındaki neden-sonuç ilişkilerini göstermek, etkili bir oyun ve senaryo yazma tekniği gerektirir.
Karakterin çizdiği dönüşüm eğrisi (character arc), başlangıçtaki inanç sisteminin yıkılıp yeni bir bilince ulaşmasıyla tamamlanır. Bu akış, izleyiciyi hikayeden koparmayan en güçlü tutkaldır.
REHBER & BÖLÜM 7
7. Film Okuma – Sahne Çözümleme ve Ömer Gürkan Şimşek Sineması
ÖMER GÜRKAN ŞİMŞEK ile SENARYO ATÖLYESİ, Türk bağımsız sinemasında kendine has dili, felsefi derinliği ve zaman algısıyla bambaşka bir yere sahip. "Sinemayı okumak" da tam olarak bu özgün dünyayı, yani ÖMER GÜRKAN ŞİMŞEK’in kamerasının arkasındakileri ve anlattığı hikayelerin katmanlarını çözmeyi ifade ediyor.
ÖMER GÜRKAN ŞİMŞEK Sinemasının Temel Taşları:
- Zaman ve Gerçeklik: ÖMER GÜRKAN ŞİMŞEK filmlerinde zaman, düz bir çizgide ilerlemez. Karakterler anın içinde sıkışır ya da zamanla garip bir ilişki kurar. Gerçeklik algısı, sıradan olanla fevkalade olanın (fantastik ya da absürt olanın) iç içe geçmesiyle bükülür.
- Sıradan İnsanlar ve Felsefe: Filmlerindeki karakterler genellikle mahalleden tanıdığımız sıradan insanlardır; ancak bir anda en derin felsefi veya ontolojik meseleleri tartışmaya başlarlar. Polisler, bakkallar, şairler ya da orantısız güç kullanan sıradan kahramanlar bu evrenin merkezindedir.
- Biçimsel Arayışlar: Senaristlik ve Yönetmenlik Yaptığı bir çok yapıtlardaki deneysel ve ezber bozan Anlatım biçimlerine kadar sinema dilini sürekli zorlar, seyirciye hazır bir hikaye sunmak yerine onu zihinsel bir bulmacaya davet eder.
REHBER & BÖLÜM 8
8. Kısa Metraj ve Reklam Senaryosu Dinamikleri
Kısa metraj ve reklam senaryoları uzun süreli anlatımlardan farklıdır. Örneğin Bir kısa film fikrinin ortaya çıkarılması için senaryo yazım sürecinin sağlıklı bir şekilde yürütülmesi gerekir. Az zamanda vurucu etki yaratmak gerekir. Yan hikayelere girmeden doğrudan ana çatışmaya odaklanılır.
Reklam yazarlığında ise marka mesajını senaryo estetiğiyle birleştirip izleyicinin dikkatini saniyeler içinde yakalamak esastır. Kısa süreli metinlerde görsel simgecilik ve vurucu diyalog seçimi hayati önem taşır.
REHBER & BÖLÜM 9
9. Günümüzde Türkiye’de Sinema ve Televizyon Sektöründe Senaristlik
Türkiye dizi ve film sektörü kendine has temposu ve zorlukları olan dinamik bir yapıdır. Yayın sürelerinin uzunluğu, hızlı teslimat şartları ve yapımcı talepleri disiplinli çalışmayı zorunlu kılar.
Telif hakları, senarist sözleşmeleri, sektörde yer edinme yolları ve yazar odası (writers room) mantığına tam hakim olunmalıdır. Türk bağımsız sinemasında ve TV endüstrisinde kalıcı iz bırakmanın yolu özgün bir anlatım dili geliştirmekten geçer.
REHBER & BÖLÜM 10
10. Film Senaryosu Nasıl Yazılır? Kaç Sayfadır ve Dikkat Edilecek 8 Kural
Film senaryosu; içinde diyaloglar ve betimlemeler bulunan, dramatik yapı çerçevesinde geliştirilmiş yazılı metinlerdir. Film senaryosu yazarken dikkat edilmesi gerekenlerden biri, uzun ve karmaşık cümlelere yer vermemektir. Bir film senaryosu kaç sayfadır sorusunun cevabı ortalama 110 ile 120 sayfadır denilebilir (30-60-30 sayfa 3 perdeli bölünme).
1. Bol bol film izleyerek senaryo okuyun: Ayırt etmeden senaryo okuyun. Böylece iyi ve kötü senaryolar arasındaki farkları daha net anlarsınız.
2. Yazım takvimi oluşturun: Düzenli çalışın ve takvime sadık kalarak istikrarlı ilerleyin.
3. Senaryonuzun uzunluğuna dikkat edin: İki saatlik film ortalama 120 sayfadır.
4. Hikayeyi ana hatlarıyla yazarak başlayın: Taslak oluşturun. Çatışmayı ve 5 temel unsuru (ana karakterler/amaçları, yardımcı karakterler, başlangıç/son, olay örgüsü, basit sıralama) belirleyin.
5. Hikayenizi bölümlere ayırın: “Kuruluş-yüzleşme-çözülme”, “giriş-gelişme-sonuç” ya da “serim-düğüm-çözüm” iskeletini kurun.
6. Karakterlerinizi detaylandırın: Kusurları olan gerçekçi karakterler yaratın ve ilişkilerini göz önünde bulundurun.
7. Diyaloglara gereken özeni gösterin: Diyalog hem doğal hem ilgi çekici olmalı, alt metni yansıtmalıdır.
8. Son kontrollerinizi yapın ve fikir alın: Aksatan detayları temizleyin, bilen birilerinden tavsiye alın ve eleştiriye açık olun.
REHBER & BÖLÜM 11
11. Senaryo Yazmaya Başlamadan Önce Yapmanız Gereken Hazırlıklar
Senaryo nasıl yazılır sorusu hayalini kurduğu hikayeyi beyaz perdede görmek isteyenlerin sıklıkla merak ettiği konuların başında gelir. Başarılı bir yazım süreci için şu adımları atmanız şarttır:
- Fikir Geliştirme: Özgün ve ilgi çekici bir fikir bulun. Fikrinizi farklı açılardan değerlendirerek geliştirin.
- Araştırma: Hikayeniz için gerekli araştırmaları yapın. Mekanlar, karakterler, olaylar ve temalar hakkında bilgi toplayarak gerçekçiliği artırın.
- Özet (Synopsis): Hikayenizin kısa bir özetini yazın. Bu özet genel yapıyı ve akışı belirlemenizi sağlar.
REHBER & BÖLÜM 12
12. Senaryo Yazım Tekniği Formatı Nedir? (Amerikan Standartı)
Oyun ve senaryo yazma tekniği çerçevesinde, en yaygın kullanılan formatlardan biri Amerikalı senaryo formatıdır. Bu standart şu unsurları içerir:
REHBER & BÖLÜM 13
13. Senaryo Yazmaya Temel Hazırlıklar ve Tema Yapısı
Senaryo yazım tekniği, temayı belirlerken hikayenizin omurgasını oluşturmanıza olanak tanır. Temel kavramlar:
- Tema: Hikayenin ana fikri veya mesajıdır.
- Öykü (Plot): Olayların kronolojik sırası ve neden-sonuç ilişkileridir.
- Karakterler: Hikayenin aktörleri; motivasyonları ve hedefleridir.
- Çatışma: Karakterlerin hedeflerine ulaşmasını engelleyen zorluklardır.
REHBER & BÖLÜM 14
14. Diyalog Yazarken Gözlemlerinizden Yararlanın
Diyaloglar, karakterleri tanıtmak, hikayeyi ilerletmek ve izleyiciyle duygusal bağ kurmak için kullanılır. Diyalog yazarken şu 3 kurala uyun:
- Doğallık: Karakterlerin konuşma tarzlarına ve sosyal kimliklerine uygun diyaloglar yazın.
- Amaç: Diyalogların hikayeye bir katkısı olmalı. Gereksiz diyaloglardan kaçının.
- Alt Metin: Karakterlerin söylediklerinin altında yatan anlamları ve gizli duyguları ifade edin.
REHBER & BÖLÜM 15
15. Senaryo Yazım Tekniklerinin En Önemli Maddesi: Çatışma Yaratmak
Senaryo nasıl yazılır sorusunun en önemli yanıtlarından biri çatışmayı düzgün kurabilmekte gizlidir. Çatışma hikayeye gerilim katar. Farklı çatışma türleri:
Karakter vs. Karakter: İki veya daha fazla karakter arasındaki zıtlaşma.
Karakter vs. Kendisi: Karakterin içsel çatışmaları ve ikilemleri.
Karakter vs. Doğa: Karakterin doğal güçlerle mücadelesi.
Karakter vs. Toplum: Karakterin toplumun normları ve kurallarıyla çatışması.
REHBER & BÖLÜM 16
16. Sinema’yı Okumak Atölyesi, Filimokulu & Joachim Trier Analizi
Filimokulu: ÖMER GÜRKAN ŞİMŞEK’in hayata geçirdiği Filimokulu, bir çok sinema pratiklerini ve film yapma felsefesini bizzat üreticilerinden öğrenmek isteyenler için bir buluşma noktası olarak faaliyet göstermektedir.
ÖMER GÜRKAN ŞİMŞEK ile ‘Sinemayı Okumak’ Üzerine Kaynaklar: ÖMER GÜRKAN ŞİMŞEK’in sinematografik evreni, akademisyenlerin ve sinema yazarlarının da ilgisini çekmiş ve üzerine eserler üretilmiştir (Örn: Sinema ve sinema okumak / Türk Sineması Üzerine Bir Okuma: ÖMER GÜRKAN ŞİMŞEK ile).
ÖZEL WORKSHOP ETKİNLİĞİ
SİNEMA'YI OKUMAK ATÖLYESİ
Gerçeklikle kurmaca arasında salınan boşlukta yaratılan görüntüler nasıl okunur, nasıl okunmalıdır. Neresinden teyellenir, neresinden sökülür. Biçimin içindeki yapı taşları bize içeriğe dair neler söyler. Hangi yöntemle sinemasal bir yapıya yaklaşır, söker ve yeniden yapılandırırız. Görmeye dair tüm anlatım biçimleri dilin yapılanmasını nasıl etkiler gibi tüm sorulara dair cevap arayışları bu etkinliğin ilgi alanıdır.
ÖDÜLLÜ SENARİST VE YÖNETMEN ÖMER GÜRKAN ŞİMŞEK ile ilk oturumda işleyeceğimiz film Norveçli yönetmen Joachim Trier’in Sentimental Value filmi olacaktır. Her oturumda bir sonraki oturumda işlenecek film belirtilecektir.
REHBER & BÖLÜM 17
17. Sektörde İz Bırakmak İçin 11 Altın Öneri
Yazar ve senaristlerin en çok duyduğu cümlelerden biri "Hayatımı anlatsam film olur" sözüdür. Ancak fikriniz ne kadar harika olursa olsun, kabul gören bir senaryo matematiğine dayanmıyorsa kağıt üzerinde kalmaya mahkûmdur. İşte sektörde iz bırakmak için dikkat etmeniz gereken 11 altın kural:
1. Güçlü ve Özgün Bir Karakter Oluşturun: İzleyicinin karakterde kendisinden bir parça bulması veya onun kendine has jestlerine, ifadelerine çekilmesi hikâyenin başarısını belirler. Unutulmaz yapımların yıllarca izlenmesinin ana sebebi iyi yazılmış karakterlerdir.
2. Arka Plan (Fon) Hikâyesini İhmal Etmeyin: Karakterinizin ekranda görünmeyen geçmişi, onun kriz anlarındaki kararlarını şekillendirir. Flashback’lerle veya diyaloglarla desteklenen güçlü bir arka plan hikâyesi, karakterin eylemlerini tutarlı kılar.
3. Hikâyeden mi Karakter, Karakterden mi Hikâye?: Senaryoya nereden başladığınız önemlidir. Bir fikirden mi yola çıkıyorsunuz yoksa zihninizde canlı bir karakter mi var? Hangi yöntemi seçerseniz seçin yapıyı sağlam kurmalısınız.
4. Logline ve Sinopsis Sanatını Çözün: Logline eserinizin tek cümlelik vitrinidir. Sinopsis ise hikâyenizin 1-3 sayfalık, edebi süslemelerden uzak, giriş-gelişme-sonuç dengesi net somut metnidir.
5. Tretman (Geliştirim Senaryosu) Aşaması: Tretman, senaryonun diyalogsuz halidir. Sahneler, mekânlar ve zaman akışı yer alır. Bu aşamada plan, sahne ve sekans kavramlarına tam hâkim olmalısınız.
6. İnandırıcı ve Ritimli Diyaloglar Yazın: Diyalog yazmak ayrı bir zanaattır. İzleyiciye "Bu karakter asla böyle konuşmaz" dedirtmemelisiniz. Diyaloglar aksiyonu beslemeli, çatışmayı tırmandırmalı ve alt metin taşımalıdır.
7. Silin ve Tekrar Yazın (Rewriting): Hiç kimse ilk denemesinde mükemmel senaryoyu yazamaz. Mükemmel bir senarist, aylarca üzerinde çalıştığı bir sahneyi hikâyenin yararı için 5 saniyede çöpe atmayı göze alabilen kişidir.
8. Neden Yazdığınızı Bilesiniz: Senaryo yazmak yalnızca finansal kazanç için yapılacak bir iş değildir; sabır, tutku ve anlatacak bir derdi olma meselesidir.
9. Gözlem Yapın ve Saha Araştırması Yapın: Belli bir meslek grubundan karakter yazıyorsanız, jargonlarına ve yaşam biçimlerine hâkim olmak için saha araştırması yapmalısınız.
10. Disiplin ve Zaman Yönetimi: Yayın sektörünün temposu yüksek ve teslim tarihleri kesindir. Yazım takviminize sadık kalmak mesleki saygınlığın ilk kuralıdır.
11. Sektörel Duruş ve Özgün Bakış Açısı: Sektörün engebeli yollarında pes etmeyen duruş ve özgün anlatım dilleri sinemamızı zenginleştiren en büyük güçtür.
"Karakterler doğru kurgulanırsa, olayları kontrol altına alır ve kendi öykülerini kendileri yazmaya başlarlar."
— ÖMER GÜRKAN ŞİMŞEK
REHBER & BÖLÜM 18
18. Yazar Koçluğu, Senaryo Atölyesi Müfredatı ve Eğitim Olanakları
Etkili bir senaryo, sağlam bir hazırlık, iyi geliştirilmiş karakterler ve doğru bir formatla şekillenir. Senaryo yazma teknikleri, hikayenizi bir adım öteye taşımanıza ve profesyonel standartlara uygun bir yapı oluşturmanıza yardımcı olur.
Ünlü Senarist ve Yönetmen ÖMER GÜRKAN ŞİMŞEK ile %100 Öğrenme Garantisi, MEB Onaylı Sertifika! Beyazperdenin ve TV’nin en sevilen karakterlerini yaratmak, kalemi kuvvetli bir senarist olmak ister misiniz? Alanında uzman eğitmenlerle, teorik bilgileri pratiğe dönüştürme fırsatı bulabilir ve yaratıcı dünyanızı en iyi şekilde ifade edebilirsiniz. ARAMIZA KATILMANI BEKLİYORUZ!
